Quai bị là bệnh nhiễm trùng cấp tính do Paramyxovirus gây ra, đặc trưng bởi sưng đau tuyến mang tai. Bệnh lây qua đường hô hấp, dễ bùng phát thành dịch trong cộng đồng — đặc biệt ở trẻ em và thanh thiếu niên chưa được tiêm vaccine.
Đường lây truyền & Thời gian ủ bệnh
Đường lây:
Tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc dịch tiết đường hô hấp của người nhiễm bệnh.
Tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc dịch tiết đường hô hấp của người nhiễm bệnh.
Thời gian ủ bệnh:
Trung bình 16–18 ngày (dao động 12–25 ngày) sau khi tiếp xúc nguồn lây.
Trung bình 16–18 ngày (dao động 12–25 ngày) sau khi tiếp xúc nguồn lây.
Thời gian lây:
Từ 2 ngày trước khi khởi phát triệu chứng đến 5 ngày sau khi khởi phát bệnh.
Từ 2 ngày trước khi khởi phát triệu chứng đến 5 ngày sau khi khởi phát bệnh.
Biểu hiện lâm sàng
Tiếp xúc người bệnh quai bị trong vòng 4 tuần
Sốt, mệt mỏi, đau đầu, chán ăn
Sưng đau tuyến mang tai — thường bắt đầu 1 bên, sau đó lan sang bên còn lại (25% chỉ sưng 1 bên)
Đau tăng khi nhai, nuốt hoặc tiếp xúc với thức ăn chua
Bệnh thường tự giới hạn trong vòng 7–10 ngày nếu không có biến chứng.
Biến chứng có thể gặp
Tuy bệnh thường lành tính, quai bị có thể gây biến chứng nghiêm trọng — đặc biệt ở nam giới sau tuổi dậy thì:
Viêm tinh hoàn / buồng trứng
Viêm tụy
Viêm não – màng não
Giảm thính lực
Lưu ý: Viêm tinh hoàn xảy ra ở khoảng 20–30% nam giới trưởng thành mắc quai bị và có thể dẫn đến vô sinh nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
Dấu hiệu cần đưa trẻ khám ngay
Cần đến gặp bác sĩ ngay khi trẻ có
!Đau bụng dữ dội
!Nôn ói nhiều
!Đau đầu nhiều, cứng gáy
!Vùng bìu sưng đỏ, đau
!Sốt cao liên tục không hạ
!Nghe kém, ù tai đột ngột
Hướng dẫn chăm sóc tại nhà
Cách ly tại nhà đến ít nhất 5 ngày sau khởi phát — không đến trường, nơi đông người.
Không tự ý bôi, đắp bất kỳ thuốc hay chế phẩm nào lên vùng tuyến mang tai sưng.
Cho trẻ nghỉ ngơi, uống nhiều nước, ăn thức ăn mềm, lỏng — tránh thức ăn chua vì kích thích tuyến nước bọt gây đau.
Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau (paracetamol) theo chỉ dẫn bác sĩ khi trẻ sốt cao hoặc đau nhiều.
Chườm lạnh nhẹ vùng tuyến mang tai có thể giúp giảm sưng và đau.
Phòng ngừa
Tiêm vaccine là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất
Vaccine MMR (Sởi – Quai bị – Rubella): tiêm 2 mũi, mũi 1 lúc 12–15 tháng tuổi, mũi 2 lúc 4–6 tuổi.
Hiệu quả bảo vệ đạt 88% sau 2 mũi tiêm đầy đủ.
Trẻ chưa tiêm đủ 2 mũi hoặc chưa từng mắc bệnh vẫn cần tiêm bù.
Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hắt hơi, hạn chế tiếp xúc người đang mắc bệnh.
Nếu trẻ có bất kỳ biểu hiện nào của bệnh, phụ huynh hãy sớm đưa bé đến
Phòng Khám Nhi Đồng 123 để được thăm khám và điều trị kịp thời.
PHÒNG KHÁM NHI ĐỒNG 123
Cơ sở 1: 626 Kinh Dương Vương, P. An Lạc, Q. Bình Tân, TP.HCM
Cơ sở 2: 507 Nguyễn Thị Tú, P. Bình Hưng Hòa B, Q. Bình Tân, TP.HCM
Cơ sở 3: 966 Âu Cơ, P. Tân Bình, TP.HCM
Điện thoại / Zalo: 0986.449.227 – 0865.123.507 – 0707.962.966
Làm việc: Thứ 2 – Chủ Nhật
Sáng: 8h – 12h
Chiều: 16h – 21h
Chiều: 16h – 21h
Nguồn tham khảo:
Phác đồ Bệnh Viện Nhi Đồng 1, năm 2025.
Phác đồ Bệnh Viện Nhi Đồng 1, năm 2025.
